Een natte vloer in een supermarkt zonder waarschuwingsbord. Een openstaand kelderluik in een café. Een gat in het wegdek waar geen hek omheen staat. Wie zo gewond raakt, ervaart al snel dat de discussie met de eigenaar of beheerder ingewikkeld is. Is er sprake van een ongelukkig ongeval door onoplettendheid, of is de schade ontstaan door een voor de hand liggende fout die voorkomen had kunnen worden?
Deze vraag wordt in het Nederlandse aansprakelijkheidsrecht al sinds 1965 beantwoord aan de hand van het zogeheten Kelderluik-arrest. Dit standaardarrest van de Hoge Raad biedt een set criteria om te beoordelen of iemand een gevaarlijke situatie in het leven heeft geroepen die als onrechtmatig moet worden aangemerkt. In deze blog leggen wij uit waar het arrest vandaan komt, welke criteria gelden en hoe deze in de praktijk worden toegepast.
Wat houdt het Kelderluik-arrest in?
De feiten waren overzichtelijk. Op 5 november 1965 ging een bezoeker van café De Munt aan de Singel in Amsterdam naar het toilet. Hij viel daarbij in een openstaand kelderluik, dat was geopend door een bezorger van Coca-Cola. De man liep ernstig beenletsel op en stelde Coca-Cola aansprakelijk.
De Hoge Raad oordeelde dat de bezorger onrechtmatig had gehandeld door het luik open te laten staan in een ruimte waarin cafébezoekers liepen. Belangrijker nog: de Hoge Raad gaf een algemeen kader voor de vraag wanneer het in het leven roepen of laten voortbestaan van een gevaarlijke situatie onrechtmatig is.
U vindt het volledige arrest op de website van rechtspraak.nl.
1. De waarschijnlijkheid van onoplettendheid
Hoe groot is de kans dat een gemiddelde gebruiker niet de vereiste oplettendheid betracht? In een drukke openbare ruimte mag worden aangenomen dat mensen niet voortdurend op de grond letten. In een afgesloten technische ruimte ligt dat anders.
2. De kans op een ongeval
Hoe groot is de kans dat die onoplettendheid daadwerkelijk tot een ongeval leidt? Een openstaand luik in een looproute leidt vrijwel zeker tot een val, terwijl een onregelmatigheid in een rustig deel van een gebouw veel minder snel iemand zal raken.
3. De ernst van de gevolgen
Wat zijn de te verwachten gevolgen? Een val van een hoogte van enkele meters levert doorgaans ernstig letsel op. Bij minder ingrijpend letsel zal sneller worden geoordeeld dat een waarschuwing voldoende was.
4. De bezwaarlijkheid van voorzorgsmaatregelen
Hoe veel moeite is het om het risico weg te nemen? Het sluiten van een luik, het plaatsen van een waarschuwingsbord of een afzetting kost vrijwel niets. Naarmate maatregelen eenvoudiger en goedkoper zijn, weegt het nalaten ervan zwaarder.
Toepassing in latere rechtspraak: ook bij gebrekkige opstal
Aanvankelijk werden de kelderluikcriteria vooral gebruikt bij onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Sinds een arrest van de Hoge Raad uit 2010 spelen de criteria ook een rol bij de aansprakelijkheid voor een gebrekkige opstal op grond van artikel 6:174 BW. Denk aan een gebrekkig parkeerterrein, een kapotte stoeptegel of een onveilig speeltoestel.
Bij die toepassing geldt een aanvullend criterium: het te verwachten gebruik van de opstal. Bij een parkeerterrein moet bijvoorbeeld rekening worden gehouden met voetgangers tussen geparkeerde auto’s. Bij een speeltuin met klimmende kinderen.
Voorbeelden uit de praktijk
De kelderluikcriteria komen onder meer terug in zaken over:
- Valpartijen in winkels door losliggende matten of natte vloeren
- Letsel door een loszittende stoeptegel of kuil in de weg
- Ongevallen op een terras door een wegrollende parasolvoet
- Schade door achtergebleven obstakels op een parkeerterrein
- Letsel op de werkvloer door ondeugdelijk geplaatst materieel
In al deze gevallen wordt per situatie afgewogen hoe waarschijnlijk de onoplettendheid was, hoe ernstig het letsel kon zijn en hoe eenvoudig de eigenaar of beheerder dit had kunnen voorkomen. Een eenvoudig waarschuwingsbord is niet altijd voldoende, vooral wanneer de gevolgen ernstig kunnen zijn.
Wat betekent dit voor uw zaak?
Heeft u letsel opgelopen door een situatie die door iemand anders had moeten worden voorkomen? Dan kan een beroep op de kelderluikcriteria leiden tot een vergoeding van uw letselschade. In veel gevallen is de eigenaar, exploitant of beheerder verzekerd voor aansprakelijkheid. Denk aan een horecagelegenheid, een winkelier, een werkgever, een gemeente of een vereniging van eigenaren.
In de praktijk komt het aan op een nauwkeurige reconstructie van de situatie ter plaatse. Foto’s, getuigenverklaringen en een precieze omschrijving van het letsel zijn van groot belang. Een letselschadeadvocaat kan beoordelen of de kelderluikcriteria in uw situatie tot aansprakelijkheid leiden en welke schadeposten u kunt claimen, waaronder medische kosten, inkomensverlies en smartengeld.
Letsel opgelopen door een gevaarlijke situatie?
Een val in een winkel, een struikelpartij over een losse tegel of een ongeluk door een gebrekkige opstal heeft vaak grotere gevolgen dan de eigenaar wil erkennen. Een letselschadeadvocaat van Joosten Advocaten beoordeelt uw zaak aan de hand van de kelderluikcriteria en staat u bij in de afwikkeling van uw zaak.
U kunt ons vinden in Utrecht en Amsterdam. Neem contact met ons op voor advies over het afhandelen van uw letselschade.