U fietst langs een rij geparkeerde auto’s. Alles lijkt rustig. Dan zwaait plotseling een portier open, recht in uw rijlijn. U kunt niet meer remmen of uitwijken. Dit type ongeluk veroorzaakt regelmatig ernstig letsel: gebroken botten, schouderletsel, hersenschudding of erger. De schuldvraag lijkt op het eerste gezicht eenvoudig. Toch kan het lastig zijn om te bepalen wie u precies aansprakelijk stelt: de persoon die het portier opende, de eigenaar van het voertuig of de werkgever van een beroepschauffeur? En hoe sterk staat u tegenover een verzekeraar die uw eigen schuld benadrukt?
De wettelijke basis: artikel 5a WVW
Artikel 5 van de Wegenverkeerswet verbiedt iedereen die een voertuig verlaat om dat te doen op een manier die gevaar of hinder voor andere weggebruikers veroorzaakt. Dat geldt voor de bestuurder die uitstapt, maar ook voor de passagier die het portier opent. Wie een portier opent zonder eerst achterom te kijken en een fietser of motorrijder raakt, handelt in strijd met dit verbod.
Op grond van artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek levert dit soort overtredingen een onrechtmatige daad op. De persoon die het portier opende, is aansprakelijk voor alle schade die u daardoor ondervindt: zowel materiële als immateriële schade.
Wie is aansprakelijk: bestuurder, passagier of eigenaar?
Hier zit een juridisch onderscheid dat in de praktijk vaak over het hoofd wordt gezien.
De persoon die het portier opende is de primaire aansprakelijke partij. Dat kan de bestuurder zijn die uitstapt, maar ook een passagier op de achterbank. De fout is persoonlijk.
De eigenaar of houder van het voertuig kan daarnaast aansprakelijk zijn op grond van artikel 185 van de Wegenverkeerswet. Dit artikel beschermt fietsers, voetgangers en andere niet-gemotoriseerde weggebruikers specifiek tegen schade veroorzaakt door motorrijtuigen. Zelfs als het voertuig stilstond op het moment van de aanrijding, valt de situatie onder dit artikel. Het gaat om schade die is veroorzaakt door deelname aan het verkeer, niet om de vraag of de motor aanstond.
De werkgever van een beroepschauffeur kan in sommige gevallen ook aansprakelijk worden gesteld. Wordt u geraakt door een portier van een bezorgbus, taxi of ander bedrijfsvoertuig, dan is de werkgever op grond van artikel 6:170 BW aansprakelijk voor de fouten die werknemers tijdens zijn werkzaamheden maken. Dit vergroot uw mogelijkheden om schadevergoeding te verhalen.
In de praktijk loopt een claim bij een passagier die het portier opende via de WAM-verzekering van de auto-eigenaar. Die verzekeraar is het eerste aanspreekpunt voor uw schadeclaim. U hoeft als slachtoffer niet te achterhalen wie precies de rekening krijgt.
Bijzondere bescherming voor fietsers en andere zwakke verkeersdeelnemers
Artikel 185 WVW geeft fietsers en voetgangers een sterke positie. Dat werkt in de praktijk als volgt.
Bent u fietser en hebt u zelf iets fout gedaan, bijvoorbeeld doorgereden terwijl u de auto al zag staan? Dan kan de rechter de schade verdelen op grond van de zogeheten eigen-schuldregeling van artikel 6:101 BW. Maar de eigenaar van het voertuig blijft altijd aansprakelijk voor minimaal 50% van uw schade, tenzij aangetoond wordt dat er sprake was van overmacht.
Bent u jonger dan 14 jaar? Dan geldt een nog stevigere bescherming: de eigenaar van het voertuig is aansprakelijk voor 100% van de schade, de zogenoemde 100%-regel. Alleen opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid doorbreekt die aansprakelijkheid.
Aan welke schadeposten kunt u denken?
Bij letsel door een openslaand portier valt uw schade uiteen in twee onderdelen.
Materiële schade:
Onder materiële schade vallen alle aantoonbare financiële gevolgen van het ongeluk. Denk aan medische kosten zoals spoedeisende hulp, fysiotherapie, eventuele operaties en revalidatie, inclusief het eigen risico van uw zorgverzekering. Daarnaast kunt u verlies van arbeidsvermogen claimen, zowel nu als in de toekomst.
Ten slotte vergoedt de aansprakelijke partij uw reiskosten naar behandelaars en de schade aan uw fiets, scooter of motorfiets, inclusief kleding, helm of andere eigendommen.
Immateriële schade (smartengeld)
De vergoeding voor pijn en verlies van levensvreugde noemen we smartengeld. Portierongevallen gaan regelmatig gepaard met psychische klachten die soms pas weken later opkomen. Ook deze klachten zijn juridisch erkend als vergoedbare schadeposten. De hoogte van de vergoeding hangt af van de aard en ernst van uw letsel, de duur van uw herstel en vergelijkbare uitspraken in de rechtspraak.
Zonder bewijs geen schadevergoeding: wat u moet vastleggen
De veroorzaker was er vaak van overtuigd dat hij of zij goed keek. Getuigen zijn er niet altijd. En de verzekeraar stelt vragen. Wat u direct na het ongeluk doet, bepaalt in grote mate hoe sterk uw positie later is. Klachten zoals een whiplash of hersenschudding worden door verzekeraars als ‘subjectief’ bestempeld als ze niet snel na het ongeluk zijn gedocumenteerd en worden gemeld.
Hoe belangrijk bewijs is, blijkt uit een uitspraak van Rechtbank Gelderland. Een fietser reed op 9 juni 2016 tegen een portier dat door een automonteur plotseling was geopend en liep daarbij een open borstkas, een ribfractuur en een klaplong op. De monteur en zijn werkgever ontkenden aansprakelijkheid, maar de rechtbank stelde beiden aansprakelijk op grond van art. 6:162 BW en art. 6:170 BW. De rechter hield daarbij rekening met het ingevulde schadeformulier, een geluidsopname van het gesprek waarin de toedracht was vastgelegd en meerdere getuigenverklaringen. Het eigen-schuldverweer, dat de fietser te snel reed, werd afgewezen. Het portier werd plotseling opengegooid, en de monteur kon niet met succes stellen dat de fietser zich onverantwoord gedroeg.
Wat doet u direct na een portierongeval?
- Breng uzelf in veiligheid. Verplaats u zo nodig van de rijbaan naar het trottoir.
- Bel 112 als er gewonden zijn of als de situatie gevaarlijk is.
- Noteer de naam, het kenteken en de verzekeringsgegevens van de persoon die het portier opende. Vraag ook naar de kentekenhouder als die een andere persoon is.
- Maak foto’s van het portier, uw voertuig, de schade en de omgeving. Noteer of er camerabeelden zijn van nabijgelegen camera’s, deurbellen of winkels.
- Vraag omstanders of zij iets hebben gezien en noteer hun contactgegevens.
- Ga naar de huisarts of spoedeisende hulp, ook als de klachten beperkt lijken. Letsel aan nek, schouder of hoofd openbaart zich soms pas na enkele dagen.
- Onderteken niets bij de verzekeraar voordat u juridisch advies hebt gekregen.
Is de bestuurder of passagier doorgereden zonder gegevens achter te laten? Meld het ongeluk bij de politie en neem contact op met het Waarborgfonds Motorverkeer. Dit fonds vergoedt letselschade als de veroorzaker niet te achterhalen is of geen verzekering heeft.
Bent u gewond geraakt door een openslaand portier?
Hebt u letsel opgelopen door een openslaand portier? Wacht dan niet te lang met het inwinnen van juridisch advies. Wij zien regelmatig dat verzekeraars de eigen schuld van het slachtoffer benadrukken, medische klachten afdoen als ‘subjectief’ of snel een laag bod doen nog voordat de volledige schade in beeld is. Bij een portierongeval lijkt de schuldvraag eenvoudig, maar de kwaliteit van uw dossier bepaalt wat u uiteindelijk vergoed krijgt.
Neem contact op met Joosten Advocaten voor een gratis en vrijblijvend gesprek. Onze letselschadeadvocaten helpen u verder.