Na een ongeval lijkt het soms alsof uw eigen medische geschiedenis tegen u wordt gebruikt. Had u al vaker last van uw rug? Was u eerder behandeld voor een depressie? Heeft u al jaren een nekafwijking? Verzekeraars schermen in zulke situaties geregeld met de termen predispositie en pre-existentie. Twee begrippen die op elkaar lijken, maar juridisch een groot verschil maken voor de hoogte van uw letselschadevergoeding.
In diit blog leggen wij uit wat predispositie en pre-existentie precies inhouden, hoe het Nederlandse recht daarmee omgaat en wat dit betekent voor de berekening van uw schade.
Wat is predispositie?
Predispositie is een aangeboren of verworven aanleg om bepaalde klachten of ziektes sneller dan gemiddeld te ontwikkelen. Het is een latente kwetsbaarheid, zonder dat u daar voor het ongeval daadwerkelijk last van had.
Een voorbeeld. U heeft een anatomische afwijking aan uw nekwervels die u nooit klachten heeft gegeven. Na een kop-staartbotsing ontwikkelt u een whiplash met aanhoudende klachten. Iemand zonder die afwijking was wellicht eerder of vollediger hersteld. Toch zijn de klachten bij u door het ongeval ontstaan en niet door uw aanleg.
Wat is pre-existentie?
Pre-existentie betekent dat u voorafgaand aan het ongeval al klachten of beperkingen had die vergelijkbaar zijn met de klachten na het ongeval. Het ongeval komt daar dan bovenop.
Een voorbeeld. U bent al jaren in behandeling voor chronische rugklachten. Na een ongeval verergeren deze klachten en is uw belastbaarheid duidelijk afgenomen. Een deel van uw klachten bestond al. De vraag is wat het ongeval daar aan extra schade heeft toegevoegd.
Waarom is dit onderscheid juridisch belangrijk?
Het onderscheid bepaalt in belangrijke mate hoeveel schade voor vergoeding in aanmerking komt. Op grond van artikel 6:98 van het Burgerlijk Wetboek komt alleen schade voor vergoeding in aanmerking die in voldoende verband staat met het ongeval.
Predispositie: u wordt genomen zoals u bent
In Nederland geldt het beginsel dat de aansprakelijke partij u moet nemen zoals u bent. De Hoge Raad heeft dit meerdere malen bevestigd. Heeft u door een bijzondere gevoeligheid ernstiger letsel opgelopen dan gemiddeld voorzienbaar was? Dan moet die extra schade in beginsel volledig worden vergoed. Een verzekeraar kan zich er dus niet op beroepen dat u nu eenmaal kwetsbaarder was. Uw aanleg is geen geldig argument om de schadevergoeding te verlagen.
Als uw werkgever geen geldige reden heeft, is het verbod niet afdwingbaar. Toch is het raadzaam om dit niet op eigen houtje vast te stellen. Een arbeidsrecht advocaat beoordeelt uw situatie en helpt u uw rechten correct in te roepen, zonder onnodige risico’s voor uw dienstverband.
Pre-existentie: alleen de toename wordt vergoed
Bij pre-existentie ligt dit anders. De aansprakelijke partij is niet gehouden om schade te vergoeden die ook zonder het ongeval zou zijn opgetreden. Bij de berekening van uw schade wordt een vergelijking gemaakt tussen uw werkelijke situatie en de hypothetische situatie waarin het ongeval niet zou hebben plaatsgevonden. Verergerde uw bestaande aandoening door het ongeval, dan moet die verergering wel worden vergoed. Klachten die ook zonder ongeval waren ontstaan, vallen daarbuiten.
Hoe wordt dit in de praktijk vastgesteld?
Het onderscheid tussen predispositie en pre-existentie is in de praktijk vaak medisch en juridisch complex. Een verzekeraar zal nauwkeurig in uw medisch dossier kijken naar klachten, behandelingen en eerdere diagnoses. Onze ervaring leert dat dit soms te ver wordt doorgevoerd, met als doel de schadevergoeding te verlagen.
De vaststelling gebeurt doorgaans in een aantal stappen:
- Uw medisch dossier wordt opgevraagd, met uw schriftelijke toestemming
- De medisch adviseurs van beide partijen beoordelen de stukken en stellen een advies op
- Eventueel wordt een onafhankelijke expertisearts ingeschakeld als het letsel onderzocht moet worden of als beide partijen er onderling niet uit komen
- Beide medische adviseurs bepalen welke onafhankelijke arts het onderzoek verricht
- De juridische vertaling van de medische bevindingen wordt gemaakt
- De schade wordt berekend op basis van de juridische uitgangspunten
Een onafhankelijke medische expertise en het expertiserapport dat daarop volgt is bindend voor beide partijen. Het is dus van groot belang dat de vraagstelling aan de expertisearts goed wordt geformuleerd, met aandacht voor zowel uw klachten als uw voorgeschiedenis.
De schadebeperkingsplicht
Naast deze juridische uitgangspunten geldt voor u de zogeheten schadebeperkingsplicht. U moet redelijke maatregelen nemen om uw schade niet onnodig op te laten lopen, zoals tijdig medisch advies inwinnen en meewerken aan re-integratie. Verzekeraars proberen soms een onterechte koppeling te leggen tussen pre-existentie en deze plicht. Goede juridische bijstand voorkomt dat.
Wat betekent dit voor de hoogte van uw schadevergoeding?
In een zaak met predispositie hoort uw schadevergoeding in beginsel volledig te zijn, inclusief alle schadeposten zoals medische kosten, gederfde inkomsten, hulp in de huishouding en smartengeld.
In een zaak met pre-existentie wordt onderscheid gemaakt tussen het ongeval als oorzaak en de bestaande aandoening als oorzaak. Alleen de verergering of de versnelling van het verloop behoort tot uw letselschade. Goede onderbouwing is hier essentieel, omdat een te ruime toerekening aan uw voorgeschiedenis snel duizenden euro’s per jaar kan schelen in inkomensschade en pensioenverlies.
Twijfelt u aan een eerder oordeel van de verzekeraar?
In de praktijk zien wij regelmatig dossiers waarin een verzekeraar te snel concludeert dat sprake is van pre-existentie, terwijl het in werkelijkheid om predispositie gaat. In zo’n geval kan een second opinion duidelijkheid geven. Wij beoordelen dan uw medisch dossier, de eerdere adviezen en de juridische argumentatie zorgvuldig opnieuw.
Wordt uw medische voorgeschiedenis tegen u gebruikt?
Het verschil tussen predispositie en pre-existentie heeft grote financiële gevolgen en vraagt om zorgvuldige medische en juridische beoordeling. Een letselschadeadvocaat van Joosten Advocaten beoordeelt uw dossier samen met onze medisch adviseurs en voert namens u het gesprek met de verzekeraar.
U kunt ons vinden in Utrecht en Amsterdam. Neem contact met ons op voor advies over het afhandelen van uw letselschade.